Jaki kabel do oświetlenia wybrać?

Jaki kabel do oświetlenia wybrać w budynku mieszkalnym? W obwodach oświetleniowych układanych na stałe stosuje się miedziane przewody instalacyjne — płaskie YDYp albo okrągłe YDY — a sposób podłączenia samej oprawy wskazuje jej dokumentacja. Przekroju i liczby żył nie da się podać w artykule: przekrój wynika z obliczeń dla konkretnego obwodu, a liczba żył — z układu łączników i z tego, czy obwód wymaga żyły ochronnej. Jedno i drugie potwierdza elektryk na miejscu.

Przekrój przewodu w obwodach oświetleniowych

Pytanie, jaki przewód do oświetlenia zastosować, zaczyna się od przekroju — i akurat tego parametru nie da się przepisać z artykułu ani z ogólnej tabeli. Przekrój jest wynikiem obliczeń dla konkretnego obwodu, a nie pochodną liczby punktów świetlnych. Na dobór wpływają:

• sumaryczna moc opraw i rezerwa przewidziana na rozbudowę obwodu,
• długość trasy i dopuszczalny spadek napięcia,
• sposób ułożenia: pod tynkiem, w rurce instalacyjnej, w warstwie izolacji cieplnej czy natynkowo,
• temperatura otoczenia i liczba przewodów ułożonych obok siebie,
• zabezpieczenie obwodu dobrane w rozdzielnicy i jego koordynacja z przewodem,
• wymagania projektu instalacji i norm, według których jest on wykonany.

Ten sam przekrój zachowa się inaczej w krótkim obwodzie pod tynkiem, a inaczej w długiej trasie prowadzonej w izolacji cieplnej. Dlatego to, jak gruby przewód do oświetlenia będzie właściwy, ustala się z elektrykiem dla danej instalacji, zanim zamówi się kabel na oświetlenie. Przewody instalacyjne, potocznie nazywane przewodem do światła, EŁKTRIM sprzedaje w krążkach po 100 m; dostępne przekroje i liczby żył podają karty produktów.

YDYp czy YDY do oświetlenia w domu

Oba typy to przewody instalacyjne z jednodrutowymi żyłami miedzianymi w izolacji i powłoce z PVC: biała lub czarna jest powłoka zewnętrzna, a izolacja poszczególnych żył ma barwy podane w karcie produktu. Karty produktów opisują ich zastosowanie tak samo: montaż na stałe bez dodatkowego zabezpieczenia mechanicznego, natynkowy i podtynkowy, w pomieszczeniach suchych i wilgotnych. Różnią się kształtem i dostępnymi konfiguracjami żył.

• YDYp — płaski. W katalogu: w wersji 300/500 V — dwużyłowy, w 450/750 V — dwu- i trzyżyłowy, czterożyłowy — YDYżo. Szersze zestawy żył — na zamówienie. Płaski kształt ułatwia prowadzenie w płytkich bruzdach i pod tynkiem.
• YDY — okrągły, w wersji 450/750 V, od dwóch do pięciu żył. Okrągły kształt sprawdza się przy wciąganiu do rurki instalacyjnej i tam, gdzie obwód potrzebuje większej liczby żył.

Oznaczenia 300/500 V i 450/750 V to napięcie znamionowe samego przewodu — parametr jego izolacji, a nie obwodu ani instalacji. Instalacje w Polsce pracują przy napięciu 230/400 V, a to, który przewód spełnia wymagania danego obwodu, wynika z projektu instalacji. To, jakie przewody do oświetlenia znajdą się ostatecznie w projekcie, zależy więc od trasy, liczby żył i warunków ułożenia, a nie od samej nazwy typu.

Kolory żył podaje karta produktu i dla YDY oraz YDYp są one takie same: w wersji dwużyłowej niebieska i brązowa, w trzyżyłowej niebieska, żółto-zielona i brązowa, w czterożyłowej z żyłą ochronną czarna, brązowa, żółto-zielona i szara, a w pięciożyłowej czarna, niebieska, brązowa, żółto-zielona i szara. Identyfikację żył karty opisują według PN-HD 308 S2. Barwa żółto-zielona jest w niej zarezerwowana wyłącznie dla żyły ochronnej — nie wolno jej używać jako żyły czynnej, fazowej ani neutralnej; barwa niebieska przewidziana jest dla żyły neutralnej. Pełną listę konfiguracji przewodów okrągłych zbiera kolekcja przewody instalacyjne YDY.

Przewody do lamp i wewnątrz opraw: OMY, LgY i DY

Przewód instalacyjny doprowadza zasilanie do puszki. Dalej zakres zastosowania wyznacza karta konkretnego przewodu, a nie ogólna zasada — poniżej podano to, co o każdym z tych typów mówi jego karta produktu.

• OMY (H03VV-F) i płaski OMYp (H03VVH2-F) — giętkie przewody mieszkaniowe o napięciu znamionowym 300/300 V. Karty opisują je jako przewody zasilające do ruchomych i przenośnych urządzeń w domach, kuchniach i biurach, w tym do lamp stołowych i podłogowych. Są to produkty do pomieszczeń i nie zastępują przewodu instalacyjnego w obwodzie układanym na stałe. Kolory żył: OMY dwużyłowy — niebieski i brązowy, trzyżyłowy — niebieski, brązowy i żółto-zielony; OMYp jest w sklepie dostępny wyłącznie jako dwużyłowy, w kolorach niebieskim i brązowym.
• LgY — przewód jednożyłowy z żyłą linkową. Karta produktu opisuje go jako przewód do instalacji na stałe: w szafach sterowniczych, rozdzielnicach, urządzeniach automatyki oraz w systemach rur instalacyjnych w budynkach, szczególnie przy wielu krótkich odcinkach i przy częstym zginaniu z małym promieniem.
• DY — przewód jednożyłowy z żyłą jednodrutową. Karta produktu DY ogranicza jego zastosowanie do obwodów sygnalizacyjnych i sterujących, więc w obwodzie oświetleniowym nie zastępuje ani przewodu instalacyjnego, ani przewodu przewidzianego do podłączenia oprawy.

W ofercie są też giętkie przewody warsztatowe OWY (H05VV-F) o napięciu znamionowym 300/500 V; ich karty wskazują zastosowanie przy urządzeniach gospodarstwa domowego, również w środowiskach wilgotnych, i również jest to produkt do pomieszczeń.

Temperatura pracy tych przewodów wynosi −30…+70 °C przy układaniu na stałe, a dla OMY, OMYp, OWY i LgY przy zastosowaniu ruchomym −10…+70 °C. Jeżeli wnętrze oprawy nagrzewa się powyżej tej wartości, potrzebny jest przewód o odpowiedniej odporności cieplnej, a wymaganie to podaje dokumentacja oprawy. To, czy obwód wymaga żyły ochronnej, wynika z klasy ochronności opraw i z projektu instalacji. Konfiguracje OMY zbiera kolekcja przewody OMY, a przekroje LgY — kolekcja przewody jednożyłowe LgY; OMYp, OWY i DY mają w sklepie osobne kolekcje.

Oświetlenie schodów, elewacji i ogrodu — na co zwrócić uwagę

Schody. Pytanie, jaki kabel do oświetlenia schodowego będzie właściwy, sprowadza się najczęściej do liczby żył: sterowanie jednym punktem świetlnym z dwóch lub więcej miejsc wymaga dodatkowych żył między łącznikami. Ile ich będzie, wynika z układu łączników i z projektu instalacji, dlatego przewód do oświetlenia schodów dobiera elektryk pod konkretny układ, a nie pod ogólny schemat. Przewody YDY są w sklepie dostępne do pięciu żył włącznie, a pełne zestawienie konfiguracji pokazuje kolekcja.

Elewacja. Przewód do oświetlenia elewacji pracuje w innych warunkach niż ten ułożony w pomieszczeniu: naraża go promieniowanie słoneczne, wilgoć i zmiany temperatury. Żadna karta produktu w tej ofercie — ani przewodu instalacyjnego, ani giętkiego — nie opisuje zastosowania na zewnątrz budynku, dlatego przewód do oświetlenia zewnętrznego dobiera się według projektu instalacji i dokumentacji oprawy, w której podany jest też wymagany stopień ochrony IP oprawy i dławików.

Ogród. To, jaki kabel do oświetlenia ogrodu będzie odpowiedni, rozstrzyga sposób prowadzenia linii. Przy oświetleniu w ogrodzie odcinek układany bezpośrednio w gruncie wymaga kabla ziemnego — w tej ofercie takiego kabla nie ma, a przewody instalacyjne i giętkie z asortymentu nie są do tego przeznaczone. Jeżeli trasa biegnie w rurze osłonowej lub w konstrukcji budynku, o doborze decyduje projekt instalacji i warunki na miejscu.

Wybór przewodu do oświetlenia sprowadza się do trzech pytań: którędy biegnie trasa, ile żył potrzebuje obwód i jakie obciążenie ma on przenieść. Odpowiedzi daje projekt instalacji i sprawdzenie warunków na miejscu, a nie artykuł. Prace przy instalacji elektrycznej powinien wykonywać elektryk z uprawnieniami SEP — to on potwierdza ostateczny przekrój, liczbę żył i typ przewodu.

Jeżeli trasa ma biec w bruździe pod tynkiem, w grę wchodzą przewody płaskie: dostępne przekroje, liczby żył i napięcia znamionowe zebrane są w kolekcji przewody instalacyjne YDYp, sprzedawanej w krążkach po 100 m. W razie wątpliwości co do doboru pomaga zespół wsparcia EŁKTRIM: +48 669 055 666 (obsługa w języku polskim), od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–15:00; zapytanie można też wysłać przez formularz na stronie kontaktu. Zamówienia hurtowe i niestandardowe prowadzi dział handlowy — +48 607 496 325, obsługa w języku polskim i ukraińskim.